Les in di [italiano]

Auhaltn di sèlbstendig: nemmen toal zo bèksla in spetziàl Statùtt von Trentino - Alto Adige/Südtirol. Bolkhent aft disa websait!

Dar Statùtt iz daz grunt gesetz vodar ünsarn sèlbstendig . Aft disa websait makar lesan in vor briaf boda iz khent nidargeschribet vodar Konsulta zo bèksla in Statùtt , da venntma o bia ma bill vürgian z'arbata un di bichtegarstn tritt boma bill machan (nå azpe da auzmacht 'z gesetz von 2 von hornung 2016, n.1).

Sidar in herbestmånat 2016, di Konsulta hatt gearbatet nidarzoschraiba an briaf boda innhaltet di bichtegarstn tritt boma bill machan zo bèksla in Statùtt. Dar zil iz dar sèll zo halta un zo sterchra di sèlbstendig boda da sa iz un zo pezzra in Statùtt nå in européan kostitutzionàl gesetz . Daz sèll boda iz gesbèkslt in disan kontèst machtaz gloam azta sai mengl zo bèksla in Statùtt o, disa bèkslom iz gepitet sidar ettlana zait, übarhaup sidar azta 'z kostitutzionàl gesetz n. 3/2001 hatt vil gebèkstlt bazta ågeat bia 'z redjarnse Stato un Redjongen, schraibante schiar vo naügom in Titl V Zboatar toal vodar Kostitutziong.

Ma bill pitt ditza offetüan azta alle di laüt, di öffentleschen vüarom, di feroine un alle di sèllnen bodasen ågeat mang eppaz khön, vürtrang, auhaltn aftz bia zo bèksla in Statùtt un schützan di sèlbstendig von Trentino - Alto Adige/Südtirol . Di Konsulta höartze pittar Konventziong vo Poatzan boda o iz drå nidarzoschraiba soin briaf zo bèksla in Statùtt. Ünsar Statùtt iz redjonàl un vånk inn poade di sèlbstendig Provìntzan asó tarftma vürvüarn a bèkslom pittnåndar. Zo halta kunt vo poan in Provìntzan hattma zornìrt zo arbata ummaz nidar nåmp in åndar – di Konsulta arbatet vor di Provìntz vo Tria, di Konventziong vor da sèll vo Poatzan – dena lekma panåndar poade di arbatn.

Di Konsulta hatt darkhennt 8 khnöpf sachandar boma gloabet az sain di bichtegarstn zo bèksla in Statùtt un vor aniaglaz hattma nidargeschribet:
    – Vorbort un bia ma bill arbatn , boda khön belar 'z iz dar tèma un khön bia 'z soinda auvar khent di bèkslom;
    – Bele 'z soinz di bichtegarstn tritt boma bill machan , baz ma bill vürtrang, auvarkhent dòpo zo habasan draugeredet alle pittnåndar boda, gehaltet kunt von sèll boda bart no khemmen vürgeprenk vo alln, bartnz soin dar grunt von lest briaf boda bart khemmen gezoaget in provintziàl Rat;
    – Åndarz boda iz khent khött balmasan hatt draugeredet.

Bar vorsan innzoschraibase aft disarn websait zo schètza un zo khöda daz soi afte arbat gemacht vodar Konsulta un, azma bill, vürprengen naüge sachandar o . Zoa azta alle mang nemmen toal un ren aftz tème boda di Konsulta hatt nèt gehaltet kunt o soinda zboa saitn: ummana frai boma mage schraim naügez, da åndar vor di briavan boma bill schikhan durch mail odar post.

Balda bart soin verte disa fase allz bazta bart soin khent vürgetrakk bart khemmen gelest un bart vennen platz in prodjèkt zo bèksla in Statùtt . Allz daz sèll boda bart khemmen getånt zo macha nemmen toal in laüt disarn arbat bart hèrta khemmen geazoaget afte istitutzionàl sait vor di bèkslom von Statùtt un aft ioracconto .

Verte azta bartn soin di sèks månat boma mage khön daz soi, di Konsulta bart nidarschraim in lest briaf verte innzogeba in provìntzial un redjonàl Rat boda bartn detzidarn innzogeba zo bèksla in Statùtt. Balda dar provìntzial un redjonàl Rat bartn håm ågenump di bèkslom dar bege bartze rivan pinn voto von belese Parlamént . Di tritt zo macha verte in bege zo bèksla in Statùtt soin ettlane un servìrn zo sichra ünsar "grunt gesetz". Di arbat vodar Konsulta un machan nemmen toal alln in arbatn khint getånt vor da earst bòtta, ditza zo khöda ke alle di laüt darkhennese in di spetziàl selbstendig un alle dise sachandar bartn sichar håm soi sbere.

Von 13 von lentz, sin in herbestmånat 2017 alle mang nemmen toal.

Zo tüanaz iz genumma innschraimse afte websait (aftz disa sait in di striaf au zöbrest).

Zo bizzasan mearar:
    – Vorbriaf nidargeschribet vodar Konsulta (pdf)
    – Bia ma tüat: asó nütztma IoPartecipo (FAQ)
    – Nemmen toal azpe 'z geat getånt (netiquette)
    – Börtar (lai khurtz)